عشق یکطرفه آذربایجان جنوبی به شمال آزربایجان و ترکیه؛ اشتباهی که تکرار میشود
در سالهای اخیر، نوعی دلبستگی احساسی و یکطرفه در میان اکثر آذربایجانیها در ایران نسبت به جمهوری آذربایجان و ترکیه شکل گرفته است؛ دلبستگیای که بیش از آنکه بر پایه واقعیتهای سیاسی و رفتاری باشد، بر شعار، هیجان و تصورات آرمانی استوار است. این در حالی است که تجربه و شواهد عینی نشان میدهد این علاقه نه متقابل است و نه در بزنگاههای واقعی، به نفع آذربایجان جنوبی عمل کرده است.
در جمهوری آذربایجان، مسئله آذربایجان جنوبی هرگز یک اولویت واقعی نبوده است. دولت آزربایجان همواره منافع ملی، ملاحظات بینالمللی و روابط خود با قدرتهای منطقهای را بر هر چیز دیگری ترجیح داده و موضوع ترکهای ایران فقط زمانی مطرح شده که کاربرد تبلیغاتی یا مقطعی داشته است. نه برنامهای جدی، نه هزینهای واقعی و نه پیگیری مستمری برای مشکلات آذربایجان جنوبی وجود داشته است. با این حال، ما در اینسو گاهی چنان رفتار میکنیم که گویی سرنوشتمان به تصمیمات باکو گره خورده است.
در مورد ترکیه نیز وضعیت تفاوت اساسی ندارد. ترکیه کشوری است که منافع خود را با دقت و بدون تعارف دنبال میکند؛ همان کاری که هر دولت عاقلی انجام میدهد. اما مشکل از جایی آغاز میشود که بخشی از ما، درگیریها و منازعات داخلی ترکیه را به مسائل خودمان پیوند میزنیم. نمونه روشن آن، تنش تاریخی میان کردها و ترکها در ترکیه است که بازتاب احساسی آن در داخل ایران، ناخواسته روابط ترکها و کردهای ایران را تحت تأثیر قرار داده و به تشنجهای غیرضروری دامن زده است؛ در حالی که این منازعه نه محصول شرایط ماست و نه حل آن در اختیار ما قرار دارد.
واقعیت تلخ این است که آذربایجان جنوبی بیش از حد درگیر مسائل دیگران شده و کمتر به اولویتهای واقعی خودش پرداخته است. ما انرژی، احساس و حتی سرمایه اجتماعی خود را صرف دفاع از دولتها و ملتهایی کردهایم که در عمل، نه مسئولیتی در قبال ما میپذیرند و نه حاضرند برای حقوق آذربایجانیهای ایران هزینه بدهند. این عدم توازن، در درازمدت به تضعیف موقعیت ما منجر میشود.
ما ترکهای آذربایجانیِ ایران، پیش از هر چیز آذربایجانی هستیم و هویت، زبان و منافع خود را میشناسیم. اما آذربایجانی بودن بهمعنای چشم بستن بر واقعیتها و فدا کردن خود برای دیگران نیست. همانطور که ترکیه و جمهوری آذربایجان منافع خود را دنبال میکنند، ما نیز باید با نگاهی مستقل، واقعبین و مبتنی بر منافع آذربایجان جنوبی حرکت کنیم. آینده ما نه در عشقهای یکطرفه، بلکه در تمرکز بر مطالبات واقعی، انسجام درونی و تصمیمگیری آگاهانه برای خودمان رقم میخورد.
تایمار اورمولو
