دیپلماسی ترامپ در قفقاز و آسیای مرکزی؛ جای عربستان را آذربایجان می‌گیرد؟

صلح از راه پشت‌پرده؛ دیپلماسی ترامپ در سایه جنگ غزه

در حالی که جنگ خونین و بی‌پایان غزه، مشروعیت بین‌المللی اسرائیل را با چالش مواجه کرده و تلاش‌ها برای جلب حمایت عربستان سعودی از پیمان ابراهیم به بن‌بست رسیده است، دولت دونالد ترامپ با تغییر مسیر، تمرکز خود را بر جمهوری آذربایجان و کشورهای آسیای مرکزی گذاشته است.

به گزارش اختصاصی آذخبر به نقل از رویترز، مذاکرات میان نمایندگان ترامپ و دولت باکو با هدف پیوستن آذربایجان به پیمان ابراهیم در جریان است. این مذاکرات همچنین شامل تلاش‌هایی برای همراه‌سازی متحدان ترک‌زبان باکو در آسیای مرکزی – همچون قزاقستان، ازبکستان، ترکمنستان و قرقیزستان – نیز می‌شود.

 نمادین، اما استراتژیک

برخلاف موج اول پیمان ابراهیم در سال‌های ۲۰۲۰ و ۲۰۲۱ که به عادی‌سازی روابط میان اسرائیل و کشورهای عربی منجر شد، آذربایجان و کشورهای آسیای مرکزی پیش‌تر نیز با اسرائیل روابط دیپلماتیک داشته‌اند. از این رو، پیوستن رسمی آن‌ها به پیمان ابراهیم جنبه نمادین دارد، اما به گفته منابع آگاه، هدف اصلی این توافق‌ها، گسترش همکاری‌های اطلاعاتی، نظامی و اقتصادی در سایه ایران و روسیه است.

 دیپلماسی نفت و امنیت در باکو

استیو ویتکاف، نماینده ویژه ترامپ در امور صلح، در ماه مارس با ایلهام علی‌یئو دیدار کرده و به‌دنبال آن آریه لایت‌استون، مشاور ارشد ترامپ نیز مذاکراتی را در باکو پیش برده است. منابع نزدیک به این مذاکرات می‌گویند: باکو از کشورهای آسیای مرکزی نیز دعوت کرده تا به طرح پیمان ابراهیم بپیوندند.

 شرط صلح با ارمنستان؛ راهی برای ورود به پیمان

یکی از موانع اصلی پیش‌روی این پروژه، تنش دیرینه میان آذربایجان و ارمنستان است. طبق اطلاعات رویترز، دولت ترامپ امضای توافق صلح میان باکو و ایروان را شرط ضروری برای ورود رسمی آذربایجان به پیمان می‌داند. ترامپ در اظهارات اخیر خود مدعی شده که دولتش در مسیر این صلح، «معجزه» کرده است.

 انتقادها و بازی در زمین سوخته

این در حالی است که بحران انسانی در غزه و جنایات ارتکابی از سوی ارتش اسرائیل، پیوستن کشورهای مسلمان به پیمان ابراهیم را از نظر افکار عمومی بسیار دشوارتر کرده است. به همین دلیل، ترامپ با نگاه کاملاً عمل‌گرایانه، کشورهای کمتر حساس به این بحران‌ها را هدف قرار داده است. باکو و پایتخت‌های آسیای مرکزی، به دلیل ساختارهای نیمه‌اقتدارگرا و وابستگی اقتصادی به غرب، اهداف آسان‌تری برای چنین مانورهایی محسوب می‌شوند.