توسعه نامتوازن؛ آنچه پژوهشها درباره شکاف بودجهای میان استانها میگویند
پژوهشهای دانشگاهی درباره نابرابری منطقهای در ایران نشان میدهند که تخصیص منابع بودجهای میان استانها همواره بر پایه ظرفیتها و نیازهای واقعی مناطق انجام نمیشود؛ موضوعی که به توسعه نامتوازن و شکاف میان مرکز و مناطق دیگر، از جمله استانهای آذربایجان، دامن زده است.
آنچه پژوهشها میگویند
بر پایه مطالعات منتشرشده در نشریات علمی درباره نابرابری استانی در ایران:
- تخصیص منابع بودجهای میان استانها «بهصورت عادلانه» انجام نمیشود و نبود یک الگوی روشن برای توزیع بهینه بودجه، رسیدن به تعادل منطقهای را دشوار کرده است.
- تمرکز اقتصادی، جمعیتی و صنعتی در استان تهران، بهعنوان قطب اصلی توسعه، موجب «عدمتعادل فضایی» در سطح کشور شده است.
- بخشی از نابرابری از «قدرت چانهزنی» برخی استانها برای جذب امتیاز و منابع بیشتر ناشی میشود.
جایگاه تاریخی تبریز و آذربایجان
تبریز در تاریخ ایران بارها قطب تجاری و صنعتی بوده و یکی از نخستین تجربههای تولید صنعتی کشور در این شهر شکل گرفت. آذربایجان با منابع طبیعی، کشاورزی و نیروی انسانی خود، ظرفیت بالایی برای توسعه دارد؛ اما دادههای اقتصادی اخیر—از جمله نرخ بالای تورم خوراکی در استانهای آذربایجانی—نشان میدهد که فشار اقتصادی بر این مناطق سنگینتر از میانگین کشوری بوده است.
چرا توسعه متوازن مهم است؟
توزیع عادلانه بودجه و امکانات میان استانها، نهتنها یک مطالبه منطقهای بلکه شرط توسعه پایدار کل کشور است. وقتی تخصیص منابع بر پایه ظرفیت و نیاز واقعی مناطق نباشد، شکاف میان مرکز و پیرامون عمیقتر میشود و مهاجرت، بیکاری و نارضایتی افزایش مییابد. کارشناسان اقتصادی بر ضرورت اصلاح الگوی تخصیص بودجه و توجه به عدالت منطقهای تأکید میکنند.
این گزارش بر پایه پژوهشهای منتشرشده درباره نابرابری منطقهای و تخصیص بودجه در ایران تنظیم شده است. تهیه: آذخبر.
