خشک‌شدن دریاچه اورمیه؛ جنایت زیست‌محیطی یا حادثه طبیعی؟

در حالی که کارشناسان محیط زیست نسبت به مرگ کامل دریاچه اورمیه هشدار می‌دهند، نشانه‌ها حاکی از آن است که بحران به نقطه غیرقابل بازگشت رسیده است.

به گفته زهرائی، مدیر مؤسسه آب دانشگاه تهران، کریستالیزه شدن نمک در بستر دریاچه موجب کاهش عمق و شتاب گرفتن تبخیر شده است؛ عاملی که امید به احیای دومین دریاچه شور جهان را عملاً از میان برده و یک فاجعه زیست‌محیطی بی‌سابقه رقم زده است.

منتقدان، جمهوری اسلامی را به «دهه‌ها سوءمدیریت، فساد سیستماتیک و اجرای پروژه‌های ناکارآمد» متهم می‌کنند. از طرح‌های انتقال آب و سدسازی‌های گسترده گرفته تا وعده‌های مکرر دولت‌های مختلف — از خاتمی تا روحانی و رئیسی — همگی با هزینه‌های هنگفت اجرا شدند، اما نتیجه جز خشک‌شدن دریاچه و باقی ماندن بستر نمکی و طوفان‌های سمی نبوده است.

بسیاری از کارشناسان بر این باورند که بحران اورمیه بیش از آنکه ناشی از تغییرات اقلیمی باشد، نتیجه «بی‌کفایتی ساختاری» در مدیریت منابع آب است. فعالان محیط زیست نیز می‌گویند که محیط زیست ایران قربانی سیاست‌ورزی، فساد و نفوذ لابی‌های قدرتمند سدساز شده است.

در حالی که کشورهای توسعه‌یافته سرمایه‌های کلان را صرف حفظ و بازسازی منابع طبیعی می‌کنند، منتقدان می‌گویند جمهوری اسلامی بخش بزرگی از درآمد کشور را صرف سرکوب داخلی، برنامه‌های نظامی و مداخله در بحران‌های خارجی کرده است؛ روندی که به بهای نابودی یکی از مهم‌ترین ذخایر طبیعی ایران تمام شده است.