چرا نسلِ نو آسیمیله می‌شود؟
بزرگ‌ترین خطر از بیرون نیست، از خانه می‌آید: بزرگ‌کردنِ کودکانِ تورک به زبانِ فارسی توسطِ خانواده‌های تورک. آسیمیلاسیون در یک روز رخ نمی‌دهد — در هر خانه، هر روز، کلمه‌به‌کلمه آب می‌شود.
نامِ واقعیِ مسئله
برای نابودیِ یک ملت جنگ لازم نیست؛ کافی است زبانش را به نسلِ بعد منتقل نکند. امروز در بسیاری خانواده‌های تورک، والدین با فرزندانشان به فارسی سخن می‌گویند. نیت اغلب بد نیست — برعکس، والد فکر می‌کند «کودکم در جامعه عقب نماند». اما نتیجه تلخ است: زبانِ مادری در یک نسل ضعیف و در دو نسل گم می‌شود.
چرا چنین می‌شود؟
- مدرسه فارسی است. چون کودک نمی‌تواند به زبانِ مادری درس بخواند، والد «برای آماده‌کردنش» در خانه هم به فارسی می‌رود.
- فشارِ پرستیژ. زبانِ رسمی، رسانه و دنیای کار فارسی است؛ تورکی «زبانِ خانه» و فارسی «زبانِ موفقیت» معرفی می‌شود.
- ترس. برخی والدین از اینکه زبانِ خود برای کودکشان دردسر بسازد، پرهیز می‌کنند.
راهِ حل: زبان در خانه حفظ می‌شود
خبرِ خوب این است: هم آسیمیلاسیون و هم مقاومت، در خانه آغاز می‌شود. نیرومندترین نگهبانِ زبانِ یک ملت، مادر و پدر است.
- با کودک به زبانِ مادری سخن بگو — بی‌خجالت، پیوسته، با محبت.
- قصه، ترانه و کتاب به زبانِ مادری — تا گوشِ کودک به زبانِ خود خو بگیرد.
- دو زبان مانعِ هم نیستند. کودک می‌تواند هم تورکی و هم فارسی بیاموزد؛ زبانِ مادری ریشهٔ اوست و دیگری بالِ او.
نتیجه
دولت، پرچم، نقشه — همه بعداً می‌آیند. بنیانِ همه یک چیز است: زبان. اگر کودکی مادربزرگِ خود را به زبانِ خود نفهمد، از آنجا نه ملتی می‌ماند نه نقشه‌ای. پس بزرگ‌ترین وطن‌دوستی گاهی ساده‌ترین کار است: با کودکِ خود به زبانِ خود سخن‌گفتن.
منابع: مشاهداتِ عمومیِ جامعه‌شناسیِ زبان دربارهٔ انتقالِ زبان و آسیمیلاسیون.
این نوشته بخشی از هفته‌نامهٔ آذخبر — شمارهٔ ۶ است. برای کلِ شماره (PDF و خوانندهٔ آنلاین) به صفحهٔ ژورنال مراجعه کنید.
