آیا جنگ بعدی اسرائیل با جمهوری اسلامی ایران منجر به سقوط رژیم خواهد شد؟

مقدمه

رابطه جمهوری اسلامی ایران و اسرائیل طی بیش از چهار دهه گذشته همواره تنش آلود و خصمانه بوده است. ایران با شعار «محو اسرائیل» و حمایت از گروههای تروریستی در لبنان و فلسطین و در حال حاضر در یمن، خود را در موقعیت تقابل دائمی با اسرائیل قرار داده است.

از سوی دیگر، اسرائیل نیز با عملیاتهای اطلاعاتی، حملات سایبری و نظامی به تأسیسات جمهوری اسلامی،   تلاش   کرده   تا   مانع   افزایش   قدرت   و   نفوذ   منطقهای   تهران   شود. اما پرسش کلیدی اینجاست: اگر در آینده جنگی مستقیم میان جمهوری اسلامی و اسرائیل رخ دهد، آیا این جنگ میتواند به فروپاشی حکومت جمهوری اسلامی و پایان دیکتاتوری آیت الله خامنه ای منجر شود؟

وزیر دفاع پیشین اسرائیل میگوید هر گونه حمله بعدی احتمالی اسرائیل به ایران باید منجر به حذف علی خامنه ای، رهبر جمهوری اسلامی شود.

همزمان، رسانه های اسرائیل جزئیات بیشتری از طرحهای عملیاتی اجرا شده در جنگ ۱۲ روزه علیه حکومت جمهوری اسلامی را منتشر کرده اند، بدون اینکه توضیح دهند چه دلایلی در پشت پرده این «افشاگریها» وجود دارد و آیا این امر به مفهوم آن است که این شیوه های عملیاتی در حملات آتی تکرار نخواهد شد یا دیگر رویکردی «سوخته» به حساب خواهد آمد.

نارضایتی عمیق مردم از بحران های اقتصادی، فساد و سرکوب سیاسی و شکاف جامعه و حکومت همچنان می تواند تاثیر مستقیم بر سرنوشت بقای حکومت در صورت وقوع جنگ بگذارد. اگر جنگ به تشدید فقر، بی ثباتی و کاهش خدمات عمومی منجر شود،

همین مردم میتوانند به سرعت علیه براندازی نظام توتالیتری در ایران اقدام کنند.

جنبشهایی مانند «زن، زندگی، آزادی» نشان دادند که نسل جوان آماده مقابله با حکومت است. در صورتی که توان سرکوب رژیم در جنگ کاهش یابد، احتمال دارد اعتراضات گسترده به بحرانی غیرقابل کنترل برای آن تبدیل شود.

از سویی ابعاد منطقه ای و بین المللی نقش بسزایی در این میان ایفا میکنند ،به طور مثال واشنگتن متحد اصلی اسرائیل است، اما از یک جنگ تمامعیار امتنا میکند . آمریکا بیشتر از نظر تسلیحاتی و اطلاعاتی از اسرائیل حمایت میکند، اما احتمال حضور مستقیم در جنگ کمتر است.

چین و روسیه احتمالًا مخالفت لفظی با جنگ خواهند داشت و از ایران حمایت سیاسی میکنند، اما دخالت مستقیم نظامی غیرمحتمل است.

کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس به ظاهر بیطرف خواهند بود، اما در عمل از تضعیف ایران استقبال میکنند.

یکی دیگر از عوامل تاثیر گذار بر بقای حکومت ،اقتصاد جهانی و امنیت انرژی است.

ایران با منابع عظیم انرژی و موقعیت ژئوپلیتیک در خلیج فارس، نقش مهمی در بازار جهانی دارد. جنگی گسترده میتواند صادرات نفت را مختل کرده و بحران انرژی جهانی ایجاد کند. این موضوع یکی از دلایل اصلی نگرانی قدرتهای بزرگ از وقوع جنگ است.

با توجه به عوامل مهمی که در بالا ذکر شد 3 سناریو محتمل است:

اولین سناریویی که میتواند به سقوط سریع رژیم منجر شود این است که ،زیرساختهای باقی مانده حیاتی

توسط اسرائیل نابود و سپاه تروریستی فلج شود و خامنه ای حذف شود همراه با اعتراضات گسترده مردمی، امکان سقوط سریع محیا شود.

دومین حالت بقای ضعیف و تضعیف تدریجی رژیم است که محتمل ترین حالت آن است که رژیم تضعیف شود

اما سقوط نکند. حکومت در این حالت کشوری بحران زده، منزوی و کم نفوذتر خواهد شد.

سومین سناریو فروپاشی حکومت و جنگ قدرت بین گروهای سیاسی موجود در حاکمیت است که اگر فشار خارجی با بحران اقتصادی و شکاف در ساختار سپاه ترکیب شود، امکان فروپاشی و حتی جنگ داخلی نیز وجود خواهد داشت.

با توجه به شرایط حاکم بر ایران و حتی بین المللی ، حمله اسرائیل به تنهایی برای سقوط جمهوری اسلامی کافی نیست. تجربه نشان داده که حکومتها در برابر تهدید خارجی موقتاً انسجام بیشتری پیدا میکنند. اما اگر این جنگ با بحران های داخلی عمیق تر مانند فروپاشی اقتصادی، اعتراضات مردمی و اختلاف در میان نهادهای امنیتی همزمان شود، آنگاه میتواند مسیر سقوط رژیم را هموار کند.

در نتیجه، پاسخ به پرسش اصلی این است :جنگ بعدی اسرائیل علیه حاکمان افراطی مذهبی میتواند رژیم تروریستی جمهوری اسلامی را به شدت تضعیف کند، اما سقوط نهایی آن تنها در صورتی رخ خواهد داد که فشار خارجی با حذف رهبر حکومت ، تغییرات و اعتراض داخلی همراه شود.

در نهایت، اگر بخواهیم جمع بندی کنیم، حمله اسرائیل و جنگ احتمالی با جمهوری اسلامی ممکن است به تضعیف و شکست آن منجر شود و شرایط را برای اعتراضات مردمی مهیا کند. اما آنچه در نهایت میتواند جمهوری اسلامی را سرنگون کند، مردم ایران هستند.

البته همانطور که حکومت جمهوری اسلامی از شرایط بین المللی برای بقای خود بهره میبرد، مردم ایران نیز حق دارند و باید از فرصتهای بین المللی برای سرنگونی دشمن اصلی خودشان رژیم جمهوری اسلامی استفاده کنند.

نویسنده: اشکان غفوری

فعال سیاسی محیط زیست